Hetty Hoogeweegen - van der Togt

(18-10-1924 ~ 28 10-2011)

17

 

 

 

de zussen

 

 

 

 

 

 

 

 

De zusjes van der Togt. 

Hetty was de middelste van de 5 dochters van architect Frans van der Togt en Tilly van der Togt - Haussmann. Hetty was een positief, sportief en vrolijk meisje. Haar lust en haar leven was hockeyen. Ze volgde de opleiding Heilgymnastiek en Massage in Den Haag. Haar oudste zus Ellen was ook actief in het Haagse verzet, haar zus Hilde maakte bonkaarten.
Wat de rol van Hetty precies was weten we (nog) niet. Haar eigen woorden waren: Ik bracht krantjes rond.... Hetty had tijdens haar arrestatie 75 gulden in haar tas.

Op 5 mei 1944 deed ze dat dus ook. In de middag kwam ze op het contactadres, Drankenhandel Vlek, Theresiastraat 88 in Den Haag. Bij binnenkomst zei ze het wachtwoord, en toen kwam de Sd’er Sachbearbeiter Schmidt tevoorschijn die haar arresteerde. De iets eerder gearriveerde ‘Blackie’ Herman Swarte was reeds gearresteerd. Samen werden ze naar het ‘Oranjehotel’ gebracht.
Hetty komt in ‘Einzelhaft’ in cel 776 terecht. Links van haar zat Kees Chardon Delftse advocaat en Verzetsheld, met wie ze gesprekken had. Rechts van haar zat eerst Jopie Bronmeyer en later Mary Schravendijk.
Hetty ontving in het Oranjehotel pakketjes, zo vertelde ze aan mijn zus Yvon dat ze boeken ontving in pakpapier, van dit pakpapier maakte ze een doosje voor haar vriendjes, 2 vlooien en stak ze met een veiligheidsspeld een spel kaarten uit.

Op 31 mei 1944 wordt Hetty verplaatst naar cel 312, daar zat ze niet langer alleen maar bij Gré Pouwer en Miep Neels.
Op 7 juni 1944 is er een transport naar Vught, Hetty gaat mee, eerst in de tram van Scheveningen via Wassenaar naar een trein. De familie is blijkbaar op de hoogte want mijn vader Karel Hoogeweegen, destijds bijna haar vriendje en haar moeder Tilly staan bij de halte Roggewoning en zwaaien naar haar.
Ook Herman Swarte zit op dit transport naar Vught. In Vught komen ze in de ‘Scheveningenbarak’, in deze barak heerst een strenger beleid dan in de rest van Kamp Vught. Zo mogen zij geen pakketten van hun familie ontvangen en geen Rode Kruispakketten. Mijn vader deed via de advocaat van zijn moeder Mr. van Velzen herhaaldelijk verzoeken omtrent informatie over Hetty. Dit leverde niets op, behalve het antwoord van 30-6-’44 dat Mej. van der Togt momenteel verblijft in Haaren, nummer 9976, cel 49.
Op 28 juni 1944 waren Hetty en Herman verplaatst naar Strafgevangenis Haaren. Op die dag waren er een aantal processen in Haaren, proces ‘Groep Wim’ en proces ‘Groep Trouw’ en dus misschien ook proces ‘Groep Parool’.

Op 5/6 september 1944 gaan alle gevangenen die nog in Haaren zitten via Vught op transport naar Duitsland. Ook alle gevangenen uit Vught gaan op 6 september 1944 op transport. In propvolle veewagons werden de mannen naar Sachsenhausen, en de vrouwen naar Ravensbrück getransporteerd. De reis duurde 3 dagen, in onmenselijke omstandigheden met weinig water en voedsel, en per wagon 1 kübel voor de sanitaire behoefte.
De vrouwen komen op 8 september 1944 in de avond aan in Ravensbrück.
Hetty’s kampnummer in Ravensbrück No. 66676. Hier was je een nummer.

Ravensbruck was vreselijk, het was enorm vies, een aantal vrouwen waaronder Hetty ondergingen een nare medische controle (uitstrijkje - abstrich) en kregen ze erg weinig eten, en moesten zwaar en nutteloos werk doen. Zand scheppen om te verplaatsen, zware lorries vullen, verplaatsen en leeg scheppen, Elke ochtend vroeg, en in de avond, langdurig op Appél, in dunne jurken. Zodra de kans zich voor deed schreef een groep vrouwen uit Haaren en Vught, waaronder Hetty en 5 andere vrouwen uit Haaren waaronder 3 ter doodveroordeelden, zich in om op transport te gaan naar een werkkamp in München. Hetty was op dat moment behoorlijk ziek, dankzij de steun van haar kampvriendinnen kon ze dat voor de aufseherinnen verborgen houden.
kampnummer123163

 

Op 12 oktober 1944 vertrokken 250 vrouwen op transport, die dag kregen de vrouwen pas schoenen en mantels, ook kregen ze brood, worst en soep mee voor onderweg. Mijn moeder spreekt van een .... ‘Prachtreis’.....!
Op zondag 15 oktober 1944 komen ze aan in München. Van het station lopen ze een half uur naar het AGFA-KOMMANDO aan de Weissenseestrasse.

 

 

      Kampnummer van het Agfa-Kommando. 

 

Hetty wordt een dag na aankomst met hoge koorts opgenomen in het Revier waar ze 10 dagen zal verblijven. Ze had Angina en Roodvonk opgelopen in Ravensbrück. 

koortsgrafiekAkoortsgrafiekB

Revièrkaart, grafiek eerste week in Agfa-Kommando München

 

Hetty zat op een kamer met haar vriendinnen uit Haaren, Leonie Overgoor, Ciske Staring, Betty Smit, Hanny van Rossum-Krijgsman en Regine Cohen-Pekel. Na het ziekbed van 10 dagen ging ook Hetty werken in de Agfa fabriek, zij moesten aan de lopende band werken aan tijdontstekers van FLAK-granaten.

 

KerstmenuVoorkant

KerstmenuAchterkant

Menukaart 31 december 1944.


Op vrijdag 27 april 1945 moeten alle gevangenen die nog lopen kunnen het kamp verlaten. Ze gaan lopend op transport naar de Tegernsee, de bedoeling van de Nazi’s was om de gevangenen naar dat meer te brengen, de stuwdam te laten ontploffen en alle gevangenen te verdrinken.

Op zaterdag 28 april 1945 zijn Hetty en haar 5 vriendinnen vroeg wakker, op vrijdag hadden ze al ontsnappingsmogelijkheden besproken. Hetty zei, nu, nu of nooit. Eerst slopen er 3 weg, en iets later nog 3. In de regen en onder dekens renden ze naar het vlakbij gelegen bosje de vrijheid tegemoet. Uiteindelijk kwamen ze bij een klooster in Schäftlarn terecht. Ze kregen geen onderdak in ’t klooster maar ze mochten wel aan de overkant in een schuur slapen. Ze waren allang blij, eindelijk waren ze VRIJ, maar nog niet bevrijdt.


Dat gebeurde op maandagavond 30 april 1945, om 3 minuten over 6 (18.03) rolden er Amerikaanse tanks de poort door, de 6 vrouwen zeiden “We are prisoners”
No, you were!! antwoorde de Amerikanen. De bevrijders waren militairen uit Company C, onderdeel van het 70th Tank Batallion. Company C sloeg op deze dag hun kamp op in Höheschaftlarn en het 70th Tank Batallion sloeg hun kamp op in Starnberg.

fullsizeoutput 2338fullsizeoutput 2359

             Logo 70th Tank Batallion 

 

Bezuidenhout

          Bezuidenhout Den Haag Mei 1945.

 

Uiteindelijk komt Hetty op 22 mei terug bij haar familie, hun huis aan de Albertinestraat 2 in het Bezuidenhout is helaas gebombardeerd op 3 maart. Hetty heeft dus niets meer, haar hele familie heeft het overleefd, maar een zus van haar vader, zijn vrouw en 3 van de 6 kinderen helaas niet.

 

fullsizeoutput 230afullsizeoutput 230b

Formulier Afwikkelingsbureau Vught.

Anderhalf jaar later blijkt dat ze nog een vervelende erfenis uit Ravensbrück bij zich draagt, ze heeft TBC opgelopen. Hetty moest lang in bed blijven en werd uiteindelijk in 1950 geopereerd aan haar long waarbij een deel van de long wordt weggenomen. Gelukkig herstelt ze hiervan volledig, trouwt ze met Karel en krijgen ze in de jaren erna 6 kinderen waarvan ik de een na jongste ben.

15 oktober1950

Hetty in 1946 in de tuin waar ons gezin vanaf 1946 woonden. Eerder Ouderlijk huis van mijn vader Karel Hoogeweegen.


Hetty kreeg een lang leven, haar grote liefde overleed helaas al in 1977. Over haar ervaringen sprak ze zelden, maar gelukkig vonden we de notities die ze maakte in gevangenschap!!

42 brief

De notities van september 1944 t/m 4 maart 1945, geschreven op Kubel (WC) papier.

 

Om haar en haar lotgenoten te herdenken maakt Choreografe Haya Maela op mijn initiatief een dansvoorstelling gebaseerd op Hetty’s notities, de dansvoorstelling “DAGBOEK” wordt uitgevoerd in Haarlem, Utrecht en Den Haag en hopelijk op de locaties waar Hetty gevangen zat, zoals het ORANJEHOTEL; KAMP VUGHT; SEMINARIE HAAREN; RAVENSBRÜCK en DACHAU en wellicht bij het KLOOSTER SCHÄFTLARN waar deze vrouwen bevrijdt werden.
Mijn moeder was een zeer positieve vrouw, ondanks gevangenschap, Tuberculose en het vroege overlijden van haar geliefde echtgenoot.
Voor deze dansvoorstelling was mijn uitgangspunt van iets negatiefs iets positiefs maken en zo generaties te bereiken, te raken en te laten beseffen dat alle vormen van VRIJHEID het belangrijkst zijn.

fullsizeinput 235b

Klooster in Schäftlarn

 

kartonnetje

Kartonnetje gekregen vlak na de staking in de Agfa fabriek.