Dachau Herdenking 13 April 2019

 

74ste Dachau Herdenking 13 April 2019

Ieder jaar vindt er een herdenking plaats vanwege de bevrijding van concentratiekamp Dachau door Amerikaanse eenheden in 1945.
Dit keer was het de 74ste herdenking die plaatsvond op 13 April 2019 in het Amsterdamse Bos.

 

Een persoonlijk verslag door Marion Mastenbroek.

 


De herdenking wordt elk jaar georganiseerd door Stichting Vriendenkring van Oud-Dachauers. Voor mij was het de eerste keer dat ik hierbij aanwezig was. Sinds een jaar probeer ik meer te weten te komen over mijn opa, die in Dachau en Allach (grootste nevenkamp van Dachau) heeft gezeten. Door Jos Sinnema werd ik er op geattendeerd, me aan te melden voor deze herdenking. “Je bent tenslotte een nabestaande” zei hij, hier ben ik hem zeer dankbaar voor.

Op een mooie koude zonnige dag gingen mijn moeder, vriend en ik naar deze Dachau herdenking in het Amsterdamse Bos. Aangekomen op het treinstation Amsterdam-zuid WTC, werden wij door gereserveerd vervoer naar het Hoofdkantoor van de KLM te Amstelveen gebracht. De directie van KLM stelt al jarenlang hun gebouw ter beschikking voor deze samenkomst. De ontvangst door de KLM-medewerkers was ook nog eens een warm onthaal.

Locatie van de jaarlijkse Dachau herdenking, met de vlaggen halfstok

 

Bij deze bijeenkomst waren onder andere Oud-Dachauers, hun nabestaanden  en vrijwilligers aanwezig. Er waren Oud-Dachauers gekomen, waaronder de heer Henk van de Water (29-01-1924), de heer Jan de Vaal “Skippy” (18-05-1922) en mevrouw Willemijn Petroff - van Gurp (07-11-1918). Zelf was ik zeer benieuwd en nieuwsgierig om Skippy (Jan de Vaal) te ontmoeten. Want Skippy heeft namelijk in hetzelfde kamp (Allach) als mijn opa gezeten. Bijzonder om dan te beseffen dat hij misschien één van degenen is geweest die mijn opa voor het laatst heeft gezien of gesproken. De kans is wel klein, omdat het leeftijdverschil tussen mijn opa en Skippy erg groot was. Mijn opa was toendertijd 46 jaar en Skippy 22 jaar. Toch, door met Skippy te praten kom ik gevoelsmatig wel het dichtst bij mijn opa.

 

 

De voorste rij met Oud-Dachauers, Willemijn (in rolstoel) daarnaast Henk en Skippy met wandelstok.

 

 

Nadat iedereen een plekje had gevonden in de zaal sprak één van de organisatoren, Thom Tullenaar, secretaris van de Stichting Vriendenkring van Oud-Dachauers. Hij verwelkomde alle aanwezigen en vertelde ook hoe het dagprogramma er uit zou komen te zien. De Burgemeester van Amstelveen, de heer Bas Eenhoorn was aanwezig en begroette alle aanwezigen, waaronder ook afgevaardigden van het Amerikaanse en Duitse consulaat. Nog vóór 12 uur werden wij vanaf het Hoofdkantoor van de KLM met gereserveerd vervoer naar het Nationaal Dachau monument in het Amsterdamse Bos gebracht.

 

 

 

De ceremonie begon om 12 uur met een Militaire kapel. Bij de herdenking waren er zo’n 200 mensen aanwezig. Het was er zonnig maar met zo’n 6 graden, niet bepaald warm. Tijdens deze herdenking waren er een aantal sprekers, waaronder Erika Stichter, zij is dochter van Oud-Dachauer en Nederlands dichter Ed Hoornik. Ze vertelde over haar vader die van mei 1944 tot de bevrijding in Dachau heeft gezeten. Ook sprak Thom Tullenaar, zoon van Oud-Dachauer Gerard Tullenaar. Hij vertelde hoe hij het een eer vindt om alle aanwezigen hier te mogen toespreken en in het bijzonder vanwege de aanwezigheid van de Oud-Dachauers Willemijn, Skippy en Henk. Thom Tullenaar wil vooral aan latere generaties doorgeven dat vrede, vrijheid en respect niet vanzelfsprekend is.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tijdens de ceremonie zijn er aangrijpende en persoonlijke verhalen verteld door de sprekers. Ik vind het mooi dat ze elk jaar deze herdenking organiseren in het bijzonder vanwege de persoonlijke verhalen. Een basisschool uit Amsterdam die het Dachau monument in het Amsterdamse Bos heeft geadopteerd, is ook jaarlijks bij de herdenking betrokken. Zo heeft een leerling een zelfgeschreven gedicht voorgedragen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na dit gedicht werd de taptoe-signaal geblazen en volgde een minuut stilte. Vervolgens speelde de Militaire kapel het Nederlandse volkslied, waarbij de vlaggen van halfstok naar de top werden gehesen. Dit was mooi om te zien.

 

 

 

 

 

Nadat de vlaggen naar de top waren gehesen werden er bloemenkransen gelegd.
In totaal werden er zo’n 10 kransen gelegd. Deze werden gelegd door verschillende betrokkenen, waaronder de burgemeester van Amstelveen en verschillende kamporganisaties. Bij alle kransleggingen werden de vertegenwoordigers begeleid door twee leerlingen van de aanwezige basisschool.

 

Nadat alle kransen waren gelegd, mochten we de 60 meter lange kampstraat van het monument bewandelen. Aan het begin van deze kampstraat stonden de leerlingen van de basisschool bloemen uit te delen. Iedereen die binnentrad kreeg een bloem om deze vervolgens op een willekeurige plek in de heesterhaag te steken. Hierdoor ontstond er een route van bloemen.
De Oud-Dachauers opende deze wandeling gevolgd door de nabestaanden en genodigden.

 

 

 

 

Het Nationaal Dachau monument in Amstelveen in het Amsterdamse Bos is ontworpen door beeldend kunstenaar Niek Kemps.
Dit monument bestaat uit een 60 meter lang straatweg omringd door heesters.
De straatweg is ongelijk, wat symboliseert dat de gevangenen op ongelijk schoeisel moesten lopen. In de stenen in het pad staan de namen van ongeveer 500 concentratiekampen en buitenkampen gebeiteld. Dit zijn nog niet eens alle kampen tijdens de 2e wereldoorlog.
Toen ik door deze 60 meter lange straatweg liep, schrok ik erg van de aantal kampen die waren gegraveerd in de stenen. Dit monument heeft zeker indruk op mij gemaakt.
Zo heb ik mijn bloem op een mooie plek in de haag gestoken, voor mijn opa.

 

 

De kampstraat van het Nationaal Dachau monument met de ingestoken bloemen

 

Na deze indrukwekkende herdenking, werden we weer opgehaald en naar het KLM-Hoofdkantoor teruggebracht waar door de KLM-medewerkers een uitgebreide lunch was klaargezet. Iedereen had zijn plek gevonden en ging lekker eten en nog even napraten.

Tijdens de lunch kwam Sonja Holtz-Arendse naar mij toe, zij is bestuurslid van het Nederlands Dachau Comité. Enige tijd geleden ben ik met haar in contact gekomen en heb haar verteld dat ik op zoek ben naar het verhaal van mijn opa.
Zij gaf mij een boek met meer informatie over kamp Allach, dit kan ik zeer goed gebruiken voor mijn onderzoek.

Na de lunch ben ik naar de tafel van Skippy gelopen en heb zijn zoon aangesproken met de vraag of ik een keer langs mag komen bij zijn vader.
Zo hoop ik meer te weten te komen over de sfeer en de dagelijkse bezigheden daar in het kamp. En vooral met de vraag of Skippy eventueel mijn opa heeft gezien of gesproken daar, dichter bij mijn opa kan ik niet komen. Deze afspraak gaat nog plaatsvinden.
Mijn netwerk is aardig gegroeid, hier ben ik heel blij mee. Zo kom ik steeds meer te weten over mijn opa en hopelijk heb ik genoeg informatie om uiteindelijk mijn boek te kunnen schrijven ‘Dit was mijn opa’